فصل پنجاه و سوم
تاريخنويسي
(نيمهٴ دوم سدهٴ سيزدهم)
الف. مسيحيت غربي
رولاندينو1
تاريخنويس ايتاليايي، كه در سال 1200، در پادوا زاده شد؛ در 1221، از دانشگاه بولونيا درجهٴ دكتري گرفت؛ در پادوا استاد زبان و فن بلاغت شد، در مقام سردفتر جانشين پدر شد؛ در 1276، در پادوا از دنيا رفت.
در 1262، تاريخ رويدادهاي ايتاليا را از سال 1200 ـ 1260، به زبان لاتيني تأليف كرد، كه بيشتر مربوط به كارهاي اتچلينوي سوم دارومانو (1194 ـ 1259)، فرمانرواي ستمكار فرقهٴ هوادار امپراتور بود. اين تاريخ هرچند بد نوشته شده، ولي بيان آن روشن و قابل اعتماد است.
گزارش او بيشتر مبني بر يادداشتهاي روزانهٴ پدرش، و پس از 1223، يادداشتهاي خودش است.
ساليمبِنه2
فرزند گويدو آداموي نجيبزاده؛ در 1221، در پارما زاده شد؛ اندكي پس از 1228، در ايتاليا درگذشت. فرانسيسي و مورخ ايتاليايي.
در 1238، وارد فرقهٴ فرانسيسيان شد و دورهٴ آموزش خود را در فانو و پيزا گذراند؛ تحت تأثير افكار يوآكيم فلوريسي قرار گرفت؛ در 1247، به فرانسه فرستاده شد، به ليون رفت، جوواني بيان دل كارپيني را ملاقات كرد؛ به پاريس و شهرهاي ديگر سفر كرد؛ از 1249 تا 1256، در فرانسه، و